vrijdag 18 augustus 2017

Sebastian Barry || Days Without End



Normaliter zou ik niet echt gelukkig geworden zijn van Days Without End. Een boek met een grote hoeveelheid veldslagen is niet echt mijn pakkie-an. Toch heb ik voor het grootste deel genoten van Barry’s roman; ergens tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog had ik het wel gehad met de veldslagen maar toen bleken ze zo goed als voorbij. Ik was onder de indruk van Days Without End om drie redenen: het meer dan prachtige taalgebruik van Barry, de onontkoombare conclusie dat geweld niet klopt en de hoofdpersoon Thomas McNulty.

Om met het eerste te beginnen. Barry schrijft wondermooi. Zijn beschrijvingen van veldslagen zijn in hun gruwelijkheid tegelijkertijd van een onovertroffen poëtische schoonheid. De hele roman is één aaneenschakeling van prachtige beeldende metaforen, van ingenieus geconstrueerde zinnen. Ik merkte als vanzelf dat ik langzaam ging lezen, omdat ik wilde genieten van Barry’s bijna dichterlijke schrijfstijl. Ik heb de 250 pagina’s zo lang mogelijk gerekt.

Barry beschrijft veldslagen en ware slachtpartijen. Omdat pragmaticus Thomas steeds vaker de waarom-vraag stelt en tot de conclusie komt dat het eigenlijk allemaal zinloos is, is Days Without End in feite één grote aanklacht tegen geweld: tegen de Indianen, hun buffels, landgenoten, individuen.

En dan Thomas. De roman start wanneer hij piepjong is en zijn beste vriend John Cole ontmoet. Samen treden ze op in saloons, gaan ze in het leger om te vechten. Eerst tegen de indianen die langzaam maar zeker door kolonisten van huis en haard worden verdreven, daarna in de Amerikaanse Burgeroorlog. Thomas, van Ierse afkomst en zonder noemenswaardige opleiding, is aan de ene kant zeer pragmatisch (de kolonel zegt dat ik op die Zuiderlingen moet schieten, dus dat doe ik dan maar) en tegelijkertijd filosofisch. Tijdens de veldslagen groeit langzaam maar onoverkomelijk de vraag ‘waarom doen wij dit? Wat is nut en noodzaak van al dit bloedvergieten?’. Zo accepteert Thomas ook zeer pragmatisch dat hij maar beter niet kan vertellen dat John en hij geliefden zijn, maar vindt hij het niet meer dan normaal dat hij van een man houdt en eigenlijk liever vrouwenkleren draagt. Zijn liefde voor John is diep, hij kan zich een leven zonder hem niet voorstellen.

Aan het einde van de roman zat ik aan mijn NS-stoel gekluisterd. Pragmatisme en liefde komen samen in een bloedstollend einde, waarin Thomas gescheiden dreigt te worden van zijn geliefden. Lees de roman vooral zelf om te weten te komen of ik Days Without End opgelucht of diepbedroefd neersloeg. Voor nu is het genoeg om te weten dat ik onder de indruk was van deze prachtig geschreven roman.



maandag 14 augustus 2017

George Saunders || Lincoln in the Bardo


Man Booker Longlist 2017

Lincoln in the Bardo is bepaald geen standaardroman, daarvoor wijkt de vorm teveel af van wat we gewend zijn. Een deel van de roman is namelijk opgebouwd uit citaten uit brieven, biografieën, krantenartikelen ed over Abraham Lincoln, een ander deel bestaat uit opmerkingen, reacties, kreten, uitleg, aanmoedigingen ed van een groep doden op een begraafplaats. Zij geloven heilig dat ze slechts ziek zijn en hopen nog steeds op genezing, en daarmee vereniging met hun geliefden. De komst van jonge Willie Lincoln, overleden aan een zware longontsteking met complicaties, verandert de situatie.

Een jong iemand wordt geacht meteen door te gaan naar de hemel, dralen zij, dan worden ze opgeslokt door de vegetatie. Een bezoek van Lincoln aan de begraafplaats maakt dat Willie weigert naar de hemel te gaan. Dat levert een roman op met twee sporen: veel feitjes over Lincoln en een verrassende inkijk in het leven na de dood.

Om met het eerste te beginnen: hoewel af en toe best wel interessant, begon de opsomming van (zogenaamde?) quotes over Lincoln op een zeker moment te vervelen, het werd tot een trucje. Ik snap de keuze van de auteur, maar het stijlelementen werkt niet eeuwig. Het werd een beetje saai.

De opmerkingen, aanmoedigingen en onthullingen werken wel, zeker wanneer ze van informatieve feiten over de levens van de weigerachtige doden gaan naar inkijkjes in hun overtuigingen, hun angsten. Het wordt steeds duidelijker waarom ze weigeren te accepteren dat ze dood zijn. De mooiste scenes zijn dan ook die waarin ze in hun pogingen om Willie te helpen geconfronteerd worden met hun eigen sterfelijkheid en hun eigen aarzeling om te accepteren dat ze zijn gestorven.

Lincoln in the Bardo is een interessante roman die half-half overtuigt. Ik zou zeggen neem alle Lincoln-feitjes tot je (er zitten echt wel heel interessante tussen) maar concentreer je vooral op de prachtige ontboezemingen van de de doden. Zij maken Lincoln in the Bardo tot een prachtig verhaal over verdriet en weigeren je lot te ondergaan.


zondag 6 augustus 2017

Angela Flournoy || The Turner House


Het gaat natuurlijk om de mensen in het huis van de familie Turner, een grote familie met dertien kinderen in Detroit. Die kinderen zijn inmiddels uitgevlogen en wonen al lang niet meer thuis, moeder Turner heeft haar intrek genomen bij oudste zoon in verband met ziekte. De vraag 'wat gaan we doen met het huis?'  combineert Flournoy behendig met een crisis bij oudste zoon en jongste dochter en de algehele malaise in Detroit.

Het huis dat ooit in een prima buurt stond (weliswaar met de nadruk op afro-amerikaanse bewoners) staat met dank aan de bankencrisis financieel onderwater in een verlopen buurt met een hoog gehalte aan criminaliteit en druggebruik. De trots van de oorspronkelijke huiseigenaren die ooit uit het diepe zuiden van Amerika naar Detroit trokken op zoek naar een baan – en daar ook in slaagden – is ver te zoeken. Het huis van de familie Turner staat daarmee synoniem voor het verval van grote steden met traditionele industrie.

Flournoy concentreert haar verhaal rond drie kinderen en de start van de relatie tussen hun ouders. Ze laat zo zien hoe afro-amerikanen zich een plek veroveren in de maatschappij, de een succesvoller dan de ander. De problemen die ze ondervinden hebben gedeeltelijk te maken met huidskleur en afkomst, gedeeltelijk met karakter. De oudste is een perfectionist die vindt dat alle jongere broers en zussen naar hem moeten luisteren, jongste zus blijkt verslavingsgevoelig, haar oudere broer een opportunist. Flournoy laat vooral mooi zien hoe elk kind zijn of haar rol in het gezin speelt zonder dit echt in de gaten te hebben. En hoe zij soms in reactie op hun familieleden beslissingen nemen waar ze later hartgrondig spijt van krijgen.

The Turner House wordt nergens echt scherp of hard. De roman deed mij sterk denken aan zo'n typische Amerikaanse serie over een gezin. Ups en downs passeren de revue maar altijd een beetje soft-focus. Zo'n serie waar je in lekker makkelijke kleding voorzien van een warme kop thee weggedoken onder een warm dekentje op de bank naar kijkt en bij jezelf denkt 'he lekker'. Niets mis mee hoor! Ik heb de roman juist daardoor met veel plezier gelezen.



zondag 30 juli 2017

Charlotte Wood || The Natural Way of Things

Om nu te zeggen dat Charlotte Wood niet kan schrijven, nou nee. Om nu te zeggen dat ik niet af en toe gegrepen werd door haar beschrijvingen van de ontberingen die haar hoofdpersonen moeten ondergaan, nou nee. Om nu te zeggen dat de opbouw van de roman niet deugde, nou nee. Ik snap gewoon niet waar The Natural Way of Things nu om draait. Ik heb niet het flauwste vermoeden wat Wood beoogt met haar verhaal over een groep vrouwen die gevangen gezet wordt in een kamp ergens in de Australische outback.

Een kleine twintig vrouwen ontdekken dat zij gevangen gehouden worden ergens op een verlaten plek in de Outback; een groot elektrisch hek zorgt ervoor dat ontsnappen onmogelijk is, de bewakers zijn wreed, het eten slecht en monotoon. Een en al ellende dus. Het antwoord op de vraag 'waarom?' wordt nooit gegeven. Als lezer kun je slechts vermoeden dat het iets te maken heeft met hun sexualiteit. De een is de minnares van een belangrijk politicus, de ander de sporter die haar trainer heeft aangeklaagd voor verkrachting. Het lijkt erop dat ze stuk voor stuk afgestraft worden omdat ze op de een of andere manier het nieuws gehaald hebben door hun vrouwzijn.

Tijdens hun maandenlange gevangenschap vervallen zij allemaal in een patroon dat bij elk van hen past. Dus brengen drie dames complete dagen door met het verwijderen van ongewenste haargroei, terwijl iemand anders besluit op konijnen te gaan jagen en weer iemand anders op zoek gaat naar die ene giftige paddestoel. The Natural Way of Things voegt zich in het cliché van het thema: laat een groep mensen ergens stranden en zie wat er gebeurt.

Wat mij bezighoudt is de vraag waarom de groep vrouwen daar beland is. Zou het kunnen dat zij als achtergrond dienen voor de enkeling die aan haar omstandigheden ontsnapt? Hetzij door zelfmoord te plegen, hetzij door wanneer bevrijding eindelijk nabij is te kiezen voor een leven in de natuur. Een leven waarin kleding, make-up, haar of sexualiteit geen rol spelen. En dat vind ik eng aan The Natural Way. Ik snap niet waar Wood naartoe wil: veroordeelt zij vrouwen voor hun seksualiteit, vindt zij dat we natuurlijker moeten leven of is dit verhaal bedoelt om te laten zien dat erge omstandigheden het beste in je naar boven kunnen halen. Ik weet het niet maar in alle gevallen vind ik de maatregel te bizar om geloofwaardig te zijn. En daarmee verwordt een goed geschreven roman een vehikel voor iets dat ik of niet wil snappen of niet geloof.